Marta Kowalewska - Out of the box - 2008

Darek Pala nieustannie zadaje pytania. Znajduje się wciąż na drodze poszukiwań. Niezadowolony do końca z rezultatów drąży temat dalej i dalej... Pełen rozterek szuka nowych form i coraz to nowych środków wyrazu.

W 1987 roku rozpoczął studia na Wydziale Architektury Wnętrz krakowskiej ASP. Już jednak po roku stwierdził, że kierunek ten nie daje mu tego, czego szuka. Potrzeba nowych doświadczeń i swoistego rodzaju niedosyt sprawił, że przeniósł się na Wydział Grafiki. Jednak z czasem malarstwo, a nie grafika stało się wiodącą formą wypowiedzi tego twórcy.

Jako student zafascynowany był osobliwym klimatem prac Witolda Wojtkiewicza. Patrząc na realizacje Pali z tego okresu zatapiamy się w baśniowy świat pełen wydłużonych postaci. Z biegiem czasu stonowany koloryt kompozycji nabiera coraz intensywniejszych barw. Darek rozsmakowuje się w magii koloru. Płótna wypełniają fantastyczne sceny rodzajowe, postaci zamieszkujące nierealne wnętrza. Zmienia się stylistyka prac, stają się bardziej geometryczne i choć nadal uderza w nich różnorodność elementów, zdają się nabierać nieco bardziej ostrych kształtów. Pojawiające się wzory przywodzą na myśl motywy indiańskie, a zintegrowane z tłem sylwetki ludzkie nieco sztywnieją. Styl ten stał się dla Pali charakterystyczny i rozpoznawalny.

I tak w aurze sukcesów wyjechał Darek na Florydę, do miejsca gdzie barwy nasycone słońcem są soczyste, intensywne i nieomal namacalne. Rozpoczął poszukiwania nowych rozwiązań malarskich. Dążył do uproszczenia formy, powoli odrzucał coraz to więcej szczegółów. Ograniczył się do wybranych tematów. Jakby wycinał poszczególne elementy z tła swych obrazów, skupiał na nich całą uwagę, traktując jako pole do eksperymentów. Powstały tak cykle portretów, martwych natur, akwariów i wazonów. Wytrwała, niecierpliwa praca nad każdą serią doprowadza go do nowej formy, wokół której artysta buduje następny cykl. Pełen rozterek Pala nie uważa tematów za zamknięte. I choć wciąż idzie naprzód, nie porzuca tych wcześniejszych.

Doskonałym przykładem jest cykl wazonów, który pojawił się w jego twórczości już dawno, ale wciąż jest obecny. Uproszczona do minimum kompozycja na obrazach Pali przybiera bogactwo rozwiązań formalnych - ascetyzm kompozycyjny współgra z mięsistą fakturą grubo kładzionej farby.

Niektóre elementy kompozycji pojawiają się w przy okazji różnych tematów. I tak motyw pasów podpatrzony przez Darka na ręcznikach plażowych znalazł swoje odzwierciedlenie w serii olejnych prac zainspirowanych plażami Florydy. Odnajdziemy go również w pracach z wazonami, jak i najnowszych monotypiach. Jasny układ kompozycji pozwala na grę barw, a ich różnorodne zestawienia budują napięcia. W monotypiach artysta buduje obraz wokół klarownych uporządkowanych podziałów, są one jednak zaledwie tłem dla nieco schematycznego, ujętego z profilu portretu, który zaburza rytm pasów. Nakładane na siebie poszczególne warstwy farby prześwitują jedna przez drugą tworząc ciekawe, pełne lekkości kompozycje. Planowe uporządkowanie w połączeniu ze spontanicznością i przypadkowością efektu końcowego stanowi o sile wyrazu tych prac.

Dużo bardziej ekspresyjne są jego papiery. Pełne przecinających się linii, kładzionych szybkimi pociągnięciami pędzla, sprawiają wrażenie naładowanych energią. I znów wyzierające jeden spod drugiego kształty, nakładają się na siebie. Ich różnorodność i nieregularność buduje dynamikę kompozycji.

Płaska powierzchnia płóciennego podobrazia czy papieru z biegiem czasu stała się dla Pali niewystarczająca. Efektem tych poszukiwań są prace tworzone na drewnianych deskach. Już forma stworzona przez artystę z regularnych podłużnych drewnianych kawałków mogłaby stanowić samodzielny obiekt sztuki. Staranie przemyślany układ deseczek wprowadza napięcia pionów, poziomów bądź skosów, co w połączeniu z kompozycją malarską stanowi niepowtarzalną całość. Motywy zainspirowane życiem oceanu, wyrzucanych przez morze organicznych form i sylwetki ptaków zapełniają te drewniane struktury.

Tematy różne, techniki także, ale stałe u Darka pozostają głód koloru i chęć budowania napięć w obrazie. To są główne cele jego poszukiwań.